Er gaat niets boven de geur van vers geplukte kamille op een warme zomerdag. De zoete, honingachtige geur die van de bloempjes afkomt, geeft mij direct een gevoel van rust. Kamille is een van de meest geliefde kruiden in de kruidentuin, en met een goede reden: een kop zelfgemaakte kamillethee is voor mij de ultieme afsluiting van een drukke dag.
Maar om die rijke geur en de krachtige, heilzame werking te behouden voor de wintermaanden, moet je de bloempjes drogen. Net zoals wanneer ik zelf hoestsiroop maken wil of aan de slag ga met klimop wasmiddel maken, vraagt het werken met de natuur tijd. En als er één ding is dat kamille je leert, dan is het wel geduld.
In deze gids neem ik je mee in het rustgevende proces van kamille drogen op de ambachtelijke manier. Zonder haast, met respect voor de natuur.
Inhoudsopgave
Waarom zelf kamille drogen een les in geduld is
Tegenwoordig moet alles snel. We stoppen kruiden in de oven of in een voedseldroger op een hoge stand om binnen een paar uur resultaat te zien. En ik moet bekennen dat ik zelf ook heel veel gebruikmaak van mijn droogoven. Maar als het om kamille gaat, wint de langzame weg het áltijd van de snelle route.
Kamillebloemetjes zitten boordevol vluchtige, etherische oliën. Deze oliën zorgen niet alleen voor die heerlijke smaak en geur, maar bevatten ook de actieve stoffen die zo fijn zijn voor onze gezondheid. Waar ik bijvoorbeeld kies voor een lymfereiniging met kleefkruid of gemberthee bij maagpijn inzet, is kamille (net als meidoorn thee voor de werking op hart en rust) de ultieme zachte ondersteuner voor onze rust en spijsvertering.
Wanneer je kamille te snel of te heet droogt, verdampen deze kostbare stoffen. Wat je overhoudt, is een smaakloos bloempje dat weinig meer doet, net zoals de kamille in goedkope theezakjes uit de supermarkt.
Zelf kamille drogen is een vorm van slow gardening. Het drogen aan de lucht duurt misschien een week of twee, maar de beloning is een glazen pot vol goudgele, geurige bloemen van de allerhoogste kwaliteit.
Wanneer is het beste moment om kamille te oogsten?
Dit jaar kocht ik een plantje echte kamille in het tuincentrum en zette ik het in mijn verhoogde kruidenbak. Sinds ik bezig ben met je eigen wildpluktuin aanleggen, geniet ik extra van dit soort projectjes. Ik dacht nog bij mezelf: ‘Zou ik wel genoeg hebben aan één plantje?’ Maar dit ene plantje stelde me echt niet teleur: al snel werd ik beloond met een immense struik vol met prachtige witte bloemen.
Het droogproces begint eigenlijk al bij de oogst. Het perfecte moment om kamille te plukken is op een droge, zonnige ochtend, net nadat de ochtenddauw is opgetrokken. De zon heeft de bloempjes dan al een beetje opgewarmd, waardoor de concentratie aan etherische oliën op zijn hoogst is.
Mijn kamille stond blijkbaar op een heel goede plaats, want dagelijks werd ik beloond met heel veel nieuwe bloemen. Daarom was het voor mij belangrijk om dagelijks de fragiele bloemen te plukken. Uiteraard liet ik er altijd wat staan om ook de insecten te laten meegenieten.
Kijk goed naar de bloemblaadjes (de witte lintbloempjes). Staan ze mooi horizontaal of beginnen ze net iets naar beneden te buigen? Dan is het bloempje perfect rijp. Pluk alleen de bloemhoofdjes en probeer zo min mogelijk van het steeltje mee te nemen. Een kamille kan ontzettend lang bloeien. Ik moet bekennen dat ik er veel liefde en nog meer geduld in heb gestoken om dagelijks de perfecte bloempjes te selecteren.
Tip: Twijfel je of je wel echte kamille in je tuin hebt staan? Snijd een bloemhoofdje voorzichtig doormidden. Echte kamille (Matricaria chamomilla) is vanbinnen herkenbaar hol.
Mijn stappenplan: Hoe droog je kamillebloemetjes het best?
Het is niet zo dat je in één keer alles kunt oogsten en drogen. Simpelweg omdat er dagelijks nieuwe bloempjes bijkomen, en dit gedurende een paar maanden (dat was bij mij toch het geval). Zolang je oogst, ben je dus ook aan het drogen.
Dit zijn de stappen die ik volgde om mijn kamille op de meest natuurlijke manier te drogen:
Stap 1: De voorbereiding (Niet wassen!)
Vocht is de grootste vijand van het droogproces. Daarom was ik de kamillebloemetjes nooit met water. Hiermee spoel je bovendien het waardevolle stuifmeel weg.
Het voordeel van kamille is dat er weinig insectjes op zitten. Wil je het zekere voor het onzekere nemen? Leg de geoogste bloempjes dan eerst even op een schone, lichte doek of een stuk karton. Laat ze hier een uurtje liggen. Eventuele kleine insecten die nog in de bloempjes zitten, zullen zo vanzelf een weg naar buiten zoeken.
Stap 2: Spreid de bloempjes uit
Kamillebloempjes hebben veel meer tijd nodig om natuurlijk te drogen dan bijvoorbeeld in een droogoven. Er zijn verschillende manieren om dit aan te pakken. Zo kun je de bloempjes in een enkele laag op een droograam of een fijne hor uitspreiden. Sommigen drogen ze simpelweg op een stuk bakpapier of karton.
Omdat ik geen droograam heb en het niet zo handig vind om ze te drogen op een stuk karton (ze kunnen makkelijk wegwaaien), kies ik voor een andere methode. Om kamille te drogen gebruik ik de groenten- en fruittasjes die je tegenwoordig in de supermarkt kunt kopen. Ze zijn best groot en je kunt ze makkelijk afsluiten.
Omdat ik dagelijks pluk, gebruik ik twee tasjes. Eentje waar ik dagelijks wat extra bloempjes bij steek en eentje die volledig kan uitdrogen. Ik leg de zakjes vlak en zorg ervoor dat de bloempjes elkaar zo min mogelijk raken. De zakjes leg ik op een stuk keukenrol, omdat de kleine gedroogde blaadjes soms door de mazen gaan.
Een bijkomend voordeel van het gebruik van deze zakjes is dat er geen insecten bij kunnen.
Stap 3: Kies de juiste plek
Zet je droogproject op een plek die aan de volgende drie voorwaarden voldoet:
Warm en droog
Een temperatuur tussen de 20°C en 30°C is ideaal.
Goed geventileerd
Luchtstroom is essentieel om schimmel te voorkomen.
Donker of in de schaduw
Droog kruiden nooit in de volle zon; het uv-licht breekt de werkzame stoffen en de mooie gele kleur direct af. Een warme zolder, een droge schuur of een schaduwrijk hoekje in huis zijn perfect.
Waarom de oven meestal géén goed idee is
Veel snelle handleidingen raden aan om de oven te gebruiken op 50°C. Mijn advies? Doe het niet. De meeste huishoudovens kunnen niet constant op een heel lage temperatuur blijven, waardoor de kamille effectief ‘kookt’ of bakt in plaats van droogt.
Wil je écht een droogoven (dehydrator) gebruiken? Zet deze dan nooit hoger dan 35°C. Maar geloof me: drogen aan de lucht geeft de allerbeste kwaliteit. Het zorgvuldig omgaan met temperaturen is bij veel kruidenbereidingen cruciaal. Dat merk ik ook wanneer ik rode klaver olie maken ga; de basis moet zacht en puur blijven. Wil je trouwens meer weten over fijne verzorgende oliën? Ontdek dan zeker ook de voordelen van jojoba olie en de 10 toepassingen ervan.
Hoe weet je of de kamille goed droog is?
Afhankelijk van de luchtvochtigheid duurt het drogen aan de lucht zo’n 7 tot 14 dagen. Maar hoe weet je nu zeker dat je geduld is beloond en de kamille klaar is?
Ik baseer me altijd op twee dingen: het gevoel en het geluid. Als ik het zakje schud en ik hoor de bloemetjes lekker ritselen, dan weet ik al dat het goed zit. Daarna pak ik een paar bloempjes en wrijf deze voorzichtig tussen mijn vingers. Als het bloempje verkruimelt en ik voel echt dat het droog is, dan ben ik helemaal zeker.
Tip: Twijfel je, laat ze dan zeker nog een paar dagen drogen. Dit voorkomt dat je later teleurgesteld wordt, wanneer je de kamille bewaart.
Gedroogde kamille bewaren
Als de kamille door en door droog is, wil je deze natuurlijk zo lang mogelijk goed houden. Ik bewaar de gedroogde kamille, net zoals mijn andere kruiden, in schone, luchtdichte glazen weckpotten. Je kunt uiteraard ook andere glazen potten gebruiken.
Houd de potten de eerste dagen nog goed in de gaten. Zie je toch nog condensvorming aan de binnenkant van het glas? Haal de kamille er dan meteen uit en laat het nog een paar dagen extra drogen. Condens betekent namelijk dat er risico is op schimmel, en dat zou zonde zijn van al je werk.
Ook schud ik regelmatig eens met de pot: hoor ik de bloemetjes ritselen, dan zit ik goed. Hoor je ze niet ritselen en lijkt het alsof ze aan elkaar gaan kleven? Haal ze er dan het beste weer uit en laat ze verder drogen.
Zet de potten ten slotte in een donkere keukenkast. Zo blijft je zelfgeoogste kamille met gemak een heel jaar goed, precies tot de volgende zomerse oogstperiode aanbreekt.
Kamillethee is voor mij de ultieme rustgever. Hou jij ook zo van kamille, of staat er bij jou een heel ander lievelingskruid in de tuin?
Nog meer inspiratie
